آنالیز بدن چیست؟

وزن شما می‌تواند ثابت بماند، درحالی‌که بدنتان تغییر کرده است.

عدد ترازو نشان می‌دهد چقدر وزن دارید؛ اما مشخص نمی‌کند چه مقدار از این وزن مربوط به چربی و چه مقدار مربوط به بافت‌های بدون چربی است. آنالیز بدن به شناخت بهتر این ترکیب کمک می‌کند و اطلاعاتی برای بررسی روند تغییرات بدن در اختیار شما و متخصص قرار می‌دهد.

بااین‌حال، خواندن گزارش دستگاه فقط پیدا کردن عددهای سبز و قرمز نیست. باید بدانید هر شاخص چه معنایی دارد، روش سنجش چه محدودیت‌هایی دارد و چه زمانی مقایسه دو گزارش منطقی است.

اگر برای اولین بار تست می‌دهید یا می‌خواهید نتیجه برنامه ورزشی و تغذیه‌ای خود را دنبال کنید، آشنایی با روش‌های سنجش، اصطلاحات گزارش و شرایط انجام تست کمک می‌کند سؤال‌های دقیق‌تری از مربی یا متخصص تغذیه بپرسید.

آنالیز بدن چه چیزی را بررسی می‌کند؟

آنالیز بدن اصطلاحی عمومی برای ارزیابی ویژگی‌های بدن است. در بحث تناسب اندام و تغذیه، معمولاً منظور از آن بررسی ترکیب بدن، یعنی سهم چربی و اجزای بدون چربی از وزن است.

توده بدون چربی فقط عضله نیست؛ آب، اندام‌ها و استخوان‌ها را نیز در بر می‌گیرد. به همین دلیل، نباید تمام عددهای گزارش را اجزایی مستقل فرض کرد و با هم جمع زد. برای مثال، آب موجود در عضله بخشی از همان بافت است.

نوع اطلاعات گزارش به روش و دستگاه بستگی دارد. دستگاه‌های BIA با اندازه‌گیری امپدانس الکتریکی و استفاده از مدل‌های محاسباتی، برخی اجزای ترکیب بدن را برآورد می‌کنند. بنابراین همه خروجی‌های آن‌ها اندازه‌گیری مستقیم یک بافت نیستند.

تفاوت آنالیز بدن با وزن‌کشی و BMI چیست؟

وزن‌کشی برای پیگیری وزن مفید است. BMI نیز نسبت وزن به مجذور قد را نشان می‌دهد و یک ابزار غربالگری است؛ اما بین وزن ناشی از چربی، عضله و استخوان تفاوت نمی‌گذارد.

دو نفر با قد و وزن برابر، BMI یکسانی دارند؛ ولی لزوماً ترکیب بدن یا وضعیت سلامت یکسانی ندارند. ارزیابی سلامت باید اطلاعات دیگری، مانند سابقه پزشکی، فشارخون و یافته‌های معاینه را نیز در نظر بگیرد. توضیح CDC درباره کاربرد و محدودیت BMI

برای روشن شدن تفاوت، دو فرد فرضی با وزن ۸۰ کیلوگرم را در نظر بگیرید:

• فرد اول ۱۶ کیلوگرم چربی دارد؛ یعنی ۲۰ درصد وزن بدن.
• فرد دوم ۲۴ کیلوگرم چربی دارد؛ یعنی ۳۰ درصد وزن بدن.

عدد ترازو یکسان است، اما مقدار چربی متفاوت است. این مثال نشان می‌دهد چرا برای پاسخ به پرسش «وزنم از چه اجزایی تشکیل شده؟» به اطلاعات بیشتری نیاز داریم.

روش‌های آنالیز بدن چه تفاوتی دارند؟

آنالیز ترکیب بدن با BIA

دستگاه آنالیز بدن آنیا با استفاده از فناوری بیوامپدانس الکتریکی یا BIA، ترکیب بدن را ارزیابی می‌کند. این دستگاه از الکترودهای لمسی هشت‌نقطه‌ای برای بررسی پاسخ بدن به جریان الکتریکی ضعیف استفاده می‌کند و براساس داده‌های به‌دست‌آمده، مقادیر چربی، عضله، پروتئین و آب بدن را برآورد می‌کند.

گزارش آنیا به متخصصان تغذیه و مربیان کمک می‌کند تغییرات ترکیب بدن را در کنار وزن بررسی کنند و برای پیگیری برنامه غذایی و ورزشی اطلاعات بیشتری داشته باشند.

ارزیابی با DXA

روش DXA از پرتو ایکس با دوز پایین استفاده می‌کند. کاربرد شناخته‌شده آن سنجش تراکم معدنی استخوان است و اسکن تمام‌بدن با تجهیزات و نرم‌افزار مناسب می‌تواند برای ارزیابی ترکیب بدن نیز به کار رود.

هنگام درخواست این ارزیابی، مشخص کنید هدف بررسی ترکیب بدن است یا سنجش تراکم استخوان؛ این دو درخواست یکسان نیستند.

اسکن سه‌بعدی بدن

اسکن سه‌بعدی برای ثبت شکل بیرونی بدن و بررسی ابعاد و تغییرات ظاهری کاربرد دارد. اطلاعات آن می‌تواند در کنار گزارش ترکیب بدن استفاده شود.

اگر هدف شما دنبال کردن تغییر فرم بدن است، بررسی قابلیت‌های اسکنر سه‌بعدی بدن آنیا کمک می‌کند بدانید چه اندازه‌گیری‌هایی در اختیار خواهید داشت. هر خروجی مرتبط با ترکیب بدن نیز باید با توجه به روش محاسبه و مستندات همان دستگاه تفسیر شود.

اندازه‌گیری قد و وزن

قد و وزن‌سنج، داده‌های پایه ارزیابی را فراهم می‌کند. این اطلاعات برای محاسبه BMI و ثبت روند وزن کاربرد دارند، اما به‌تنهایی مقدار عضله و چربی را مشخص نمی‌کنند.

برای آشنایی با این گروه تجهیزات، صفحه قد و وزن‌سنج آنیا را ببینید.

تفسیر برگه آنالیز بدن را از کجا شروع کنیم؟

ابتدا صحت قد، سن و سایر اطلاعات ثبت‌شده را بررسی کنید. سپس نام شاخص، واحد اندازه‌گیری و توضیح محدوده مرجع را بخوانید. اصطلاحات و خروجی‌ها ممکن است بین دستگاه‌ها متفاوت باشند.

این اصطلاحات برای فهم گزارش مفیدند؛ اما وجود یک شاخص در جدول به معنی ارائه آن در همه دستگاه‌ها نیست.

درصد چربی را همراه با وزن چربی بخوانید

درصد و مقدار مطلق، دو بیان متفاوت از یک داده‌اند. مثال فرضی زیر را ببینید:

در این مثال، اختلاف درصد چربی حدود یک واحد درصد است، درحالی‌که اختلاف توده چربی دو کیلوگرم است. مثال صرفاً رابطه ریاضی را نشان می‌دهد؛ اعتبار تغییر واقعی به کیفیت اندازه‌گیری بستگی دارد.

محدوده مرجع را با هدف شخصی اشتباه نگیرید

از مرکز ارزیابی بپرسید محدوده نمایش‌داده‌شده از کدام مرجع آمده و برای چه گروهی تعریف شده است. همچنین روشن کنید عدد «هدف» پیشنهاد نرم‌افزار است یا هدفی که متخصص پس از ارزیابی شما تعیین کرده است.

گزارش مفید باید امکان فهم این تفاوت را فراهم کند؛ نمایش یک عدد بدون توضیح مبنای آن برای تصمیم‌گیری کافی نیست.

قبل از آنالیز بدن چه نکاتی را رعایت کنیم؟

دستورالعمل مدل دستگاه و مرکز ارزیابی را مبنا قرار دهید. برای بهتر شدن قابلیت مقایسه نتایج:

• تست را در ساعت و شرایط مشابه نوبت قبلی انجام دهید.
• بلافاصله پس از ورزش تست ندهید.
• فاصله غذا و نوشیدنی تا تست را مطابق دستورالعمل رعایت کنید.
• پیش از تست مثانه را تخلیه کنید.
• در دستگاه‌های دارای الکترود دست و پا، تماس صحیح را طبق راهنمای اپراتور برقرار کنید.

اگر دستگاه الکترونیکی کاشتنی مانند ضربان‌ساز دارید، پیش از BIA موضوع را با مرکز و پزشک مطرح کنید. اختلالات مایعات بدن نیز باید هنگام تفسیر در نظر گرفته شوند. ملاحظات بالینی ESPEN

یک نکته کاربردی: کنار هر گزارش، شرایط تست را ثبت کنید

برای مقایسه بهتر، فقط فایل نتیجه را نگه ندارید. یک یادداشت کوتاه همراه آن ثبت کنید:

فرض کنید نتیجه جدید با روند قبلی هم‌خوان نیست. داشتن این یادداشت کمک می‌کند پیش از تغییر برنامه، بررسی کنید آیا شرایط دو ارزیابی قابل مقایسه بوده است.

برای باشگاه‌ها و کلینیک‌ها، ارائه همین فرم کوتاه همراه گزارش می‌تواند گفت‌وگو با مراجعه‌کننده را دقیق‌تر کند: چه چیزی تغییر کرده، چقدر به آن اطمینان داریم و قدم بعدی چیست؟

هزینه آنالیز بدن

از گزارش آنالیز بدن به پیگیری قابل‌فهم برسید
ارزش گزارش زمانی بیشتر می‌شود که بدانید هر عدد چه معنایی دارد و قرار است چه تصمیمی را پشتیبانی کند. هنگام دریافت نتیجه، از متخصص بخواهید شاخص‌های مرتبط با هدف شما، محدودیت‌های تفسیر و زمان ارزیابی بعدی را مشخص کند. نگهداری گزارش‌ها همراه با شرایط انجام تست نیز پیگیری را منظم‌تر می‌کند.
اگر مدیر باشگاه، کلینیک تغذیه یا مرکز ارزیابی سلامت هستید، انتخاب تجهیزات را از نیاز مراجعه‌کنندگان شروع کنید: ثبت قد و وزن، بررسی ترکیب بدن یا دنبال کردن ابعاد و فرم بدن. برای آشنایی با امکانات مربوط به سنجش ترکیب بدن، دستگاه آنالیز بدن آنیا را بررسی کنید و درباره خروجی‌های موردنیاز مرکز خود از تیم آنیا اطلاعات بگیرید.